Diş Çürüğü Nasıl Oluşur, Dolgu Ne Zaman Gerekir?

Diş çürüğü, plaktaki bakterilerin şekerli ve nişastalı besinlerden ürettiği asidin diş minesindeki mineralleri zamanla çözmesiyle oluşur. Çürük minede kalmış ve yüzey henüz delinmemişse flor ve bakımla durdurulabilir; dişte boşluk oluşmuşsa ya da çürük dentine ulaşmışsa çürük doku temizlenir ve diş dolguyla onarılır.

Çürük nasıl oluşur ve ilerler

Plak, diş yüzeyinde her gün yeniden oluşan yapışkan bakteri tabakasıdır. Şekerli ya da asitli bir şey yedikten sonra plaktaki bakteriler bir süre asit üretir ve minenin yüzeyinden mineral kaybolur. Tükürük bu asidi nötrler ve kaybedilen mineralin bir bölümünün geri kazanılmasına yardım eder. Bu denge sık ve uzun süre kayıp tarafına kaydığında çürük başlar.

Çürüğün ilk işareti minede beyaz ve mat bir lekedir. Bu evrede yüzey henüz sağlamdır ve süreç geri döndürülebilir. Çürük ilerledikçe mine delinir, altındaki daha yumuşak dentine ulaşır ve orada daha hızlı yayılır.

Tedavi edilmeyen çürük, dişin merkezinde sinir ve damarları barındıran dokuya (pulpa) ulaşabilir. Bu aşamada ağrı ve iltihap gelişebilir; dişin kökünün ucunda apse oluşabilir.

Çürüğü kolaylaştıran etkenler

• Şekerin sıklığı: Şekerli yiyecek ve içeceklerin gün içinde sık aralıklarla tüketilmesi, toplam miktardan daha belirleyicidir. Her tüketim yeni bir asit dönemi başlatır.
• Yetersiz bakım: Plak özellikle diş aralarında, azı dişlerinin çiğneme yüzeyindeki oluklarda ve diş eti kenarında birikir.
• Ağız kuruluğu: Tükürük azaldığında asidin nötrlenmesi gecikir. Bazı ilaçlar, ağızdan nefes alma ve bazı genel hastalıklar ağzı kurutabilir.
• Diş eti çekilmesi: Açığa çıkan kök yüzeyi mineyle kaplı olmadığı için çürüğe daha yatkındır.
• Diş telleri, eski dolgular ve kaplamalar: Kenarlarında plak daha kolay tutunur.
• Yetersiz flor: Flor minenin asitlere direncini artırır. Flor içeren diş macunu kullanılmaması çürük riskini artırır.

Belirtiler

Erken çürük çoğu zaman belirti vermez ve muayenede ya da röntgende fark edilir. İlerledikçe şu belirtiler ortaya çıkabilir:

• Dişte beyaz, kahverengi ya da siyah leke
• Dilinizle fark ettiğiniz bir pürüz ya da delik
• Belli bir dişin arasında sürekli yemek sıkışması
• Tatlı, soğuk ya da sıcakla gelen sızı
• Çiğnerken ağrı
• Zonklayan ya da geceleri artan ağrı

Tatlı ve soğukla gelen sızı mine aşınmasından ya da diş eti çekilmesinden de kaynaklanabilir; bu fark diş hassasiyeti yazısında anlatılıyor. Hangi belirtinin hangi soruna işaret edebileceği diş ve diş eti sorunlarının belirtileri yazısında listeleniyor.

Erken evrede ne yapılabilir

Beyaz leke evresindeki çürük, yüzeyin bütünlüğü korunduğu sürece dolgu yapılmadan izlenebilir. Hekim bu evrede flor cilası gibi uygulamalar önerebilir. Lezyonun ilerleyip ilerlemediği kontrollerde takip edilir.

Evde yapılacaklar hem erken çürüğün durmasına hem de yeni çürüklerin önlenmesine yardımcı olur:

• Günde iki kez flor içeren diş macunuyla fırçalayın. Fırçaladıktan sonra ağzınızı bol suyla çalkalamak yerine fazla macunu tükürmeniz florun dişte daha uzun kalmasını sağlar.
• Diş aralarını her gün diş ipi ya da ara yüz fırçasıyla temizleyin.
• Şekerli yiyecek ve içecekleri ara öğün yerine yemeklerle birlikte tüketin.
• Şekerli ya da asitli içecekleri yudumlayarak uzun süreye yaymayın.
• Kontrollerinizi hekiminizin önerdiği aralıklarla yaptırın.

Dolgu ne zaman gerekir

Mine delinmiş, dişte boşluk oluşmuş ya da çürük dentine ilerlemişse diş bu kaybı kendisi onaramaz ve dolgu gerekir. İşlemde genellikle bölge uyuşturulur, çürük doku temizlenir ve oluşan boşluk dişe uygun bir malzemeyle doldurulur.

Çürük pulpaya ulaşmışsa dolgu tek başına yetmeyebilir ve dişin korunması için kanal tedavisi gerekebilir. Dişin büyük bölümü kaybedilmişse dolgu yerine kaplama gibi seçenekler değerlendirilir. Erken fark edilen çürük daha küçük bir dolguyla onarılır; bu da dişin daha büyük bölümünün korunması demektir.

Dolgu türlerine kısa bir bakış

• Kompozit dolgu: Diş renginde, dişe yapıştırılarak uygulanan reçine esaslı bir malzemedir. Ön ve arka dişlerde yaygın olarak kullanılır.
• Cam iyonomer dolgu: Flor salabilen bir malzemedir. Kök yüzeyi çürüklerinde, süt dişlerinde ve geçici amaçlı kullanımda tercih edilebilir.
• İnley ve onley: Büyük madde kayıplarında ölçü alınarak laboratuvarda hazırlanan ve dişe yapıştırılan porselen ya da kompozit parçalardır.

Hangi malzemenin seçileceği çürüğün büyüklüğüne, dişin yerine ve çiğneme yüküne göre hekimle birlikte belirlenir. Dolgudan sonraki birkaç gün dişte hafif hassasiyet olabilir; geçmeyen ya da artan ağrıda hekiminize başvurun.

Sık sorulan sorular

Bayrampaşa’daki İlkdent Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği’nde uygulanan kompozit dolgu hakkında bilgiyi kliniğin sayfasında bulabilirsiniz.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tanının yerine geçmez. Size uygun tedaviyi muayeneden sonra diş hekiminiz belirler. Son güncelleme: 21 Ekim 2026.